Ośrodek Rehabilitacji Dzieci

"ZESPÓŁ OŚRODKA DZIENNEGO
DLA DZIECI Z ZABURZENIAMI WIEKU ROZWOJOWEGO”

Kliknij w ten link, aby wyświetlić Skład Zespołu Terapeutycznego Ośrodka [dokument w PDF]

___________________________________________________________________________________________________________________

ZESPÓŁ OŚRODKA DZIENNEGO DLA DZIECI Z ZABURZENIAMI WIEKU ROZWOJOWEGO
 mgr AGNIESZKA ŚWIĄTEK  KOORDYNATOR OŚRODKA
  LEKARZE SPECJALIŚCI
 1. dr BARTUSZEK MARIA  SPECJALISTA REHABILITACJI MEDYCZNEJ
  FIZJOTERAPEUCI
 1. AGNIESZKA ŚWIĄTEK  FIZJOTERAPEUTA, TERAPEUTA ZAJĘCIOWY,
INTEGRACJA SENSORYCZNA
 2. KRZYSZTOF JANKOWSKI  FIZJOTERAPEUTA - WADY POSTAWY I SKOLIOZY
 3. AGATA CYMERMAN-WASZKIEWICZ  FIZJOTERAPEUTA , PEDAGOG SPECJALNY
INTEGRACJA SENSORYCZNA
 4. PAULINA RUMIŃSKA-RADZIWON  FIZJOTERAPEUTA, WADY POSTAWY I SKOLIOZY
NDT - BOBATH
TERAPEUCI
 1. DĄBROWSKA HALINA  LOGOPEDA/NEUROLOGOPEDA
 2. MAŁGORZATA DROZDOWSKA  LOGOPEDA
 3. GWIAZDOWSKA KATARZYNA  PSYCHOLOG
 4. ELIZA ISTYNOWICZ  PSYCHOLOG

Program merytoryczny rehabilitacji dzieci i młodzieży  z zaburzeniami wieku rozwojowego


1. Szczegółowy opis metod rehabilitacji stosowany w ośrodku, zakres, rodzaj i częstotliwość planowanych do realizacji świadczeń rehabilitacyjnych.
  
W ośrodku stosowane są metody rehabilitacji służące wieloprofilowej i kompleksowej stymulacji neurorozwojowej niemowlęcia, małego i starszego dziecka.
Należy do nich koncepcja NDT- Bobath, jako interdyscyplinarne  podejście do pacjenta, jego wyników badań, ćwiczeń i indywidualnych ograniczeń uniemożliwiających mu pełne uczestnictwo w czynnościach życia codziennego, jako efekt zaburzeń w motoryce (związanych z napięciem mięśniowym  i wzorcami postawy i ruchu), w pracy zmysłów, percepcji oraz intelektualnych spowodowanych dysfunkcją OUN.
Zasady koncepcji NDT-Bobath to obserwacja pacjenta, szukanie rozwiązania problemu, analiza niepełnosprawności dziecka, prezentowanych trudności, rozwoju intelektualnego oraz wpływu środowiska - otoczenia na charakter i możliwości partycypowania dziecka w życiu grupy rówieśniczej.
Planowanie  przez zespół terapeutyczny interwencji i postępowania terapeutycznego są ściśle i wprost powiązane z biomechaniką, zmysłami, myśleniem, percepcją, kojarzeniem, osobowością  oraz cechami otoczenia dziecka.
W praktyce, w postępowaniu usprawniającym proponujemy realizację treningu z realizacją zadań funkcjonalnych przygotowując pacjenta do maksymalnego uczestnictwa w życiu w grupie rówieśniczej oraz uczymy i rozwijamy czynności dnia codziennego na tyle, na ile pozwala potencjał rehabilitacyjny danego pacjenta.
Przygotowania do nabywania   umiejętności i wykonania zadania odbywa się w czasie indywidualnej sesji rehabilitacyjnej, podczas której stosuje się specjalistyczne:
 techniki normalizacji napięcia mięśniowego,
 techniki wzmacniania i aktywacji mięśni w prawidłowych wzorcach ruchowych,
 techniki dotykowe sumujące bodźce w czasie i przestrzeni, a wpływające na czucie powierzchowne i propriocepcję.
Wymienione techniki zapewniają długotrwałe wzmocnienie synaptyczne, które stosowane przy odpowiednim zaangażowaniu pacjenta i odpowiedniej powtarzalności, wpływają na neuroplastyczność mózgu. To przygotowanie daje podstawę do trenowania funkcji ruchowych lub poprawy ich jakości.
Niezwykle istotne jest zapobieganie zmianom wtórnym w aparacie ruchu i wzorcom kompensacyjnym. Dlatego też należy utrzymywać prawidłowe zakresy ruchu, zapobiegać ograniczeniom i deformacjom w stawach.
Zachowawczo można to uzyskać np. poprzez normalizację napięcia danych grup mięśniowych wykonując prawidłową pielęgnację u małego dziecka, a u starszego kontrolę pozycji w jakich dziecko bawi się, uczy, czy śpi. Problem ten obejmuje także możliwość zastosowania i wspomagania terapii odpowiednio dobranymi ortezami, butami, wkładkami, gorsetami, wspomaganie w odpowiednim momencie kulami, czy innym zaopatrzeniem ortopedycznym.
Transdyscyplinarność metody NDT-Bobath  sugeruje  stosowanie z wyboru innych metod specjalnych kinezyterapii. U dzieci starszych, u których patologiczne wzorce ruchowe przyniosły już niekorzystne zmiany w aparacie ruchu niezbędne jest zastosowanie metod terapii manualnej. Pacjentom z problemami neuroortopedycznymi proponujemy pracę metodą Kaltenborna i Plaatsmana, które pozwalają na bardzo dobrą analizę biomechaniczną aparatu ruchu oraz dają bardzo skuteczne narzędzie terapii w m.in. postaci mobilizacji tkanek miękkich oraz stawów.
Proponujemy także metody  edukacji sensomotorycznej oparte na nauce stabilizacji centralnej i obwodowej, na ćwiczeniach równoważnych i samokontrolowanych połączonych z wykorzystaniem mechanizmu biologicznego sprzężenia zwrotnego.
Wprowadzamy do treningu cechy specyficzne pobudzające neuroplastyczność mózgu:
 aktywne uczestnictwo pacjenta – jako najlepsze zmotywowanie pacjenta,
 znaczące cele i zadania, zmiana otoczenia, wielokrotne „powtarzanie bez powtórek” (Bernstein),
 wzmacniane siły mięśniowej używając przenoszenie i utrzymywanie środka ciężkości,
 stosowanie odpowiednich technik oporowania ruchu przez zróżnicowane powtarzanie czynności ruchowych.
Staramy działać na zmysły, percepcję i funkcje poznawcze korzystając z elementów integracji sensorycznej, edukacji (współpraca z pedagogiem specjalnym) i psychologiem. Niezwykle ważna jest praca układu oddechowego, wpływająca na elastyczność i pojemność klatki piersiowej, mięśnie posturalne, tor oddychania i w konsekwencji jakość werbalizacji.
Skutecznym sposobem wspomagania efektów rehabilitacji jest:
 stosowanie kinesiotapingu,
 metod wzmacniania, wspomagania, odciążania,
 rozluźniania odpowiednich funkcjonalnych grup mięśniowych, a także więzadeł i stawów za pomocą  specjalnych taśm przyklejanych w odpowiednich miejscach i odpowiednimi technikami na ciele pacjenta.
Wszyscy fizjoterapeuci mają uprawnienia do stosowania tej metody pracy.
Ta wielopłaszczyznowość problemów pacjenta wymaga pracy zespołu terapeutycznego złożonego z lekarza, fizjoterapeutów, psychologa, pedagoga specjalnego i logopedy. W żaden sposób w tej wspólnej pracy nad dzieckiem nie można pominąć roli i włączenia jego najbliższego środowiska czyli jego rodziny.
Na podstawie wyżej wymienionych założeń teoretycznych i możliwości praktycznych możemy zaoferować w  ośrodku naszym pacjentom następujące zajęcia:
 ćwiczenia indywidualne metodą NDT-Bobath,
 ćwiczenia indywidualne metodami terapii manualnej,
 ćwiczenia metodami edukacji sensomotorycznej,
 ćwiczenia inne z systematyki kinezyterapeutycznej: czynne wolne, czynne – wolne w odciążeniu, oporowe, na przyrządach itp.
 ćwiczenia grupowe (w 3-4) osobowych grupach,
 zabiegi fizykoterapeutyczne (elektroterapia, magnetoterapia, światłolecznictwo)
 zajęcia indywidualne z psychologiem,
 zajęcia indywidualne z pedagogiem specjalnym,
 zajęcia indywidualne z logopedą.
Pacjenci będą mogli korzystać ze świadczeń w ośrodku 1, 2 lub 3 razy w tygodniu. O częstotliwości i rodzaju zaleconych pacjentowi zabiegów  decyduje lekarz. Po zapoznaniu się z problemami pacjenta i  ich analizie przez cały zespół możliwe są zmiany w częstotliwości i jakości zabiegów podjęte przez lekarza, w zależności od potrzeb dziecka i postępów w jego terapii.
Częstotliwość wykonywania świadczeń oraz ich ilość u najmłodszych pacjentów z obciążonym wywiadem ciążowo-okołoporodowym, przedwcześnie urodzonych lub  prezentujących zaburzenia centralnej koordynacji jest  poparta wynikiem badania opartego na Ocenie Repertuaru Ruchowego od  3 do 5 miesiąca życia dziecka  wieku korygowanego.
Jest to bardzo nowe, uznane w świecie i potwierdzone naukowo narzędzie do oceny stanu funkcjonowania młodego ośrodkowego układu nerwowego. Oparte jest na ocenie ruchów globalnych metodą Prechtla i składa się z  Obserwowanych Wzorców Ruchowych, Obserwowanych  Wzorców Postawy, Jakości Ruchów. Całość sumuje się w Liście  Optymalności Ruchowej, która daje punktacje optymalności ruchowej w ilości punktów maksymalnie 28.
Stosując Ocenę Repertuaru Ruchowego różnicujemy im częstotliwość i ilość spotkań terapeutycznych, ze względu na wynik oceny. Jedno z tych dzieci prezentując ogromne nieprawidłowości w rozwoju psychoruchowym uczestniczy intensywnie we wszystkich potrzebnych procedurach, pozostałe przyjeżdżają kontrolnie i instruktażowo na zasadzie „asystowania w rozwoju”. Zaletą tej metody jest bardzo wczesne rozpoznanie nieprawidłowości rozwoju, kiedy klasyczne badanie neurologiczne nie wychwytuje jeszcze zaburzeń oraz  bardzo wczesne działanie interwencyjne, celowane w rodzaj dysfunkcji. Niewątpliwie ekonomizuje to działania w ośrodku, unikając sytuacji, kiedy dzieci  z tzw. grupy ryzyka są usprawniane ze względu na obciążenia i wywiad , a nie z powodu rzeczywistego stanu klinicznego. 

2. Czas trwania rehabilitacji.

W  ośrodku proponujemy następujący czas rehabilitacji:

A. Dla dzieci w wieku od 8  do 18 lat:
 ćwiczenia indywidualne metodą NDT- Bobath 40-45 min.
 ćwiczenia indywidualne metodami terapii manualnej i innymi metodami edukacji    sensomotorycznej 40- 45 min.
 ćwiczenia dodatkowe z systematyki kinezyterapeutycznej 30 min.
 ćwiczenia w grupie (3-4 osobowej) 30 min.
 zabiegi fizykalne (w zależności od rodzaju zabiegów),
 zajęcia indywidualne z psychologiem, pedagogiem specjalnym , logopedą 40 min.

Dziecko powinno przebywać w ośrodku przynajmniej 3h i mieć wykonane przynajmniej 3 świadczenia.

B. Dla dzieci w wieku 4-7 lat :
 ćwiczenia indywidualne met NDT-Bobath 40-45 min.
 ćwiczenia metodami terapii manualnej i edukacji sensomotorycznej 40-45 min
 ćwiczenia  z systematyki kinezyterapeutycznej 30 – 40 min.
 ćwiczenia grupowe (3-4 osoby  w grupie) 30min
 zabiegi fizykalne ( w zależności od rodzaju zleconego zabiegu)
 ćwiczenia indywidualne z psychologiem, logopedą, pedagogiem specjalnym 30-40 min w zależności od potrzeb i możliwości pacjenta.

Dziecko powinno przebywać w ośrodku przynajmniej 2h i powinno mieć wykonane przynajmniej 2 procedury.

C. Dla dzieci w wieku 0-3 lata:
 ćwiczenia indywidualne metodą Ndt- Bobath 40 -45 min.
 ćwiczenia z wykorzystaniem elementów integracji sensorycznej 30 – 40 min.
 ćwiczenia z systematyki kinezyterapeutycznej 20 – 25 min.,
 zabiegi z fizykoterapii (zależy od rodzaju zleconego zabiegu)
 zajęcia indywidualne z psychologiem, logopedą, pedagogiem specjalnym - 30 – 45 min.

Dziecko powinno przebywać w ośrodku przynajmniej 1h i mieć wykonane przynajmniej 2 procedury.

3. Zasady kwalifikacji pacjentów do rehabilitacji w ośrodku dziennym z uwzględnieniem wskazań medycznych oraz zasad prowadzenia listy oczekujących. 
  
Do rehabilitacji w ośrodku dziennym kwalifikuje:
lekarz ze specjalizacją z rehabilitacji medycznej zatrudniony w ośrodku:
 po uwzględnieniu wskazań medycznych,
 stanu pacjenta i schorzenia kwalifikującego do pobierania  tego rodzaju świadczeń, 
 na podstawie prawidłowo wystawionego, przez uprawnionego lekarza, ważnego skierowania.
Na wizytę do lekarza zapisuje recepcjonistka w kolejności zgłoszeń telefonicznych bądź osobistych z ważnym skierowaniem.
Lista oczekujących do przyjęcia prowadzona będzie także na zasadzie kolejności zgłoszeń, najpierw na wizytę lekarską, a potem na zabiegi.

4. Kryteria oceny zakończenia rehabilitacji w ośrodku dziennym.

O możliwości zakończenia rehabilitacji decyduje lekarz w ośrodku na podstawie opinii całego zespołu terapeutycznego na temat stanu funkcjonalnego pacjenta i jakości jego funkcjonowania w środowisku.
Ocena stanu pacjenta powinna być dokonana na podstawie dokładnej dokumentacji medycznej prowadzonej przez każdego członka zespołu terapeutycznego uczestniczącego w procesie usprawniania danego pacjenta. 
Realizacja celów może oznaczać zakończenie rehabilitacji w ośrodku. Dla jednego pacjenta może oznaczać wyczerpanie możliwości leczenia zachowawczego i próbę leczenia np. operacyjnego, dla innego pacjenta, który pojawił się jako niemowlę z zaburzeniami centralnej koordynacji, przeszedł pomyślnie proces wieloprofilowej rehabilitacji i funkcjonuje prawidłowo w swoim środowisku realizując swoje cele i zadania życiowe, będzie oznaczać wyleczenie. Wymiernym kryterium jest wiek pacjenta. Ośrodek przyjmuje pacjentów w wieku od 0 do 18 roku życia.

5. Metody oceny skuteczności rehabilitacji w ośrodku.

Ocena skuteczności rehabilitacji w ośrodku dokonywana będzie poprzez ocenę postępów pacjenta wyrażonych przez realizację celów bliższych, tych wyznaczanych na poszczególne sesje terapeutyczne oraz celów dalszych uwzględniających poprawę funkcji i jakości funkcjonowania w środowisku. Ocena dokonywana będzie przez lekarza prowadzącego oraz cały zespół terapeutyczny.
Szczegółowe monitorowanie przebiegu procesu usprawniania opierać się będzie na dokumentacji medycznej prowadzonej według wytycznych ICF ( Intrnational Classification of Functioning Disability and Heath), opracowanych przez WHO w 2001 roku , przeznaczonych do dokumentacji pacjentów neurologicznych.
Problem zdrowotny (zaburzenie, schorzenie) rozpatrywane jest w nim  w trzech płaszczyznach :
1. rodzaj uszkodzenia, (funkcja ciała , struktura),
2. spontaniczna aktywność ( jej ograniczenie),
3. partycypacja w życiu społecznym, rówieśniczym (ograniczenie udziału).
Ocena progresji zmian zachodzących na tych trzech płaszczyznach funkcjonowania pacjenta stanowi jednocześnie metodę oceny skuteczności działań ośrodka.
Ośrodek dysponuje modelem Skali rozwojowej INSITE. Skala rozwojowa INSITE to wyczerpująca ocena umiejętności rozwojowych, przeznaczona dla dzieci z niepełnosprawnością sensoryczną i dodatkowymi uszkodzeniami. Bada ona spontaniczne, w pełni zintegrowane czynności małego dziecka w zakresie:
 motoryki dużej,
 motoryki małej,
 samoobsługi,
 poznania,
 rozwoju społeczno – emocjonalnego,
 komunikacji,
 wzroku,
 słuchu,
 dotyku.
Skala ma dwie wersje:
1. dłuższą dla dzieci w wieku od 0 do 6 lat,
2. oraz krótszą dla dzieci od 0 do 2 lat.
Skala została przygotowana przez wielu specjalistów do spraw rozwoju, pod przewodnictwem Elizabeth Morgan oraz konsultantów rodzinnych.
Opiera się na rozwoju dzieci zdrowych, ale ze względu na wyjątkowe sposoby przejawiania rozwoju dzieci z zaburzeniami sensorycznymi i dodatkowymi uszkodzeniami, zaadoptowana jest na potrzeby tych dzieci.
Skala INSITE może służyć do oceny funkcjonowania dziecka co stwarza  możliwość wyznaczania realistycznych  i praktycznych celów terapii określonych wspólnie przez specjalistów i rodziców dziecka. Wyniki oceny zapisywane są w tabelach, stanowiących profil rozwoju dziecka, ze wskazaniem na stan funkcjonalny aktualny oraz nacisk na odpowiedni kierunek pracy  z dzieckiem w przyszłości. Wyniki poszczególnych ocen mogą stanowić wymierny wskaźnik skuteczności podjętych działań.


 

Organizacja świadczeń udzielanych w warunkach ośrodka dziennego w ramach kontraktu rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w Centrum Medyczne Józefów Sp. z o.o.


1. Rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym realizuje wielospecjalistyczną, kompleksową rehabilitację dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem psychomotorycznym (głównie z grupy wysokiego ryzyka ciążowo-porodowego) oraz dzieci o zaburzonym rozwoju psychomotorycznym.


2. Rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym polega na zindywidualizowanym uczestnictwie każdego dziecka w rehabilitacji, w zależności od jego stanu zdrowia, oraz na określeniu liczby, częstotliwości, rodzaju, kolejności wykonywania świadczeń.


3. Rehabilitacja przeznaczona jest dla dzieci w wieku:

a) od 0 do 7 rż. z zaburzeniami wieku rozwojowego;
b) od 8 do18 lat z zaburzeniami wieku rozwojowego, a po przedstawieniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (dotyczących upośledzonych w stopniu głębokim) do ukończenia 25 roku
życia.

4. Skierowanie na rehabilitację dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego jest wystawiane przez lekarza następujących oddziałów szpitalnych i poradni specjalistycznych:

a) neonatologicznej;
b) rehabilitacyjnej;
c) ortopedii i traumatologii narządu ruchu;
d) neurologicznej;
e) reumatologicznej;
f) chirurgii dziecięcej lub
g) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

5. Czas trwania rehabilitacji:

Rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym
wynosi dla jednego świadczeniobiorcy 120 dni w roku kalendarzowym.

6. Do rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub  oddziale dziennym w szczególności kierowane są osoby:

a) z grupy wysokiego ryzyka ciążowo-porodowego;
b) z wrodzonymi wadami rozwojowymi układu nerwowego (np. przepukliny oponowo -rdzeniowe, małogłowie, wrodzone wodogłowie);
c) z chorobami metabolicznymi układu nerwowego;
d) z zaburzeniami koordynacji ruchowej pochodzenia centralnego;
e) z zespołem mikrozaburzeń czynności mózgu (z wyłączeniem zespołów nadpobudliwości psychomotorycznej);
f) z zespołami aberracji chromosomów (w tym z zespołem Downa);
g) z trwałymi dysfunkcjami aparatu ruchu (w tym dziecięce porażenie mózgowe, miopatie, zaniki nerwowo - mięśniowe, następstwa chorób urazowych i zapalnych OUN);
h)  z zaburzeniami integracji sensorycznej;
i) z nieprawidłowym rozwojem psychomotorycznym o ustalonej lub bez ustalonej etiologii;
j) z wrodzonymi wadami rozwojowymi wielu układów.

7. Rehabilitację dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym realizuje się:

a) w czasie nie krótszym niż 1 godzina dla dzieci w wieku 0 – 3, w trakcie których wykonuje vsię średnio dwa świadczenia dla każdego świadczeniobiorcy w okresie sprawozdawczym spośród wymienionych w ust.8
b) w czasie nie krótszym niż 2 godziny dla dzieci w wieku 4 – 7, w trakcie których wykonuje się średnio dwa świadczenia dla każdego świadczeniobiorcy w okresie sprawozdawczym spośród wymienionych w ust. 8
c) w czasie nie krótszym niż 3 godzin dla dzieci w wieku 8 – 18, w trakcie których wykonuje się średnio trzy świadczenia dla każdego świadczeniobiorcy w okresie sprawozdawczym spośród wymienionych w ust. 8

8. Rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym obejmuje w szczególności:

a) poradę lekarską;
b) świadczenia z zakresu psychologii, psychoterapii i neuropsychologii;
c) świadczenia z zakresu logopedii;
d) zabiegi z zakresu fizykoterapii;
e) indywidualne zajęcia ze świadczeniobiorcą, dostosowane do stanu klinicznego świadczeniobiorcy (w tym kinezyterapia, masaż, nauka czynności życia codziennego);
f) zajęcia grupowe, przy czym na 1 terapeutę może przypadać nie więcej niż 4 świadczeniobiorców.

9. Po zakończeniu rehabilitacji lekarz prowadzący ocenia
skuteczność prowadzonej rehabilitacji, odnotowując to w dokumentacji medycznej świadczeniobiorcy.